5x taalsteun voor tijdens de rekenles

Tip #1: Bepaal taaldoelen voor je les

Tijdens je voorbereiding start je met het lesdoel dat gericht is op de inhoud: de leerling leert een breuk herkennen en benoemen. Bepaal daarnaast ook je taaldoelen (Dagelijkse Algemene Taal/Cognitieve Academische Taal).

Figuur 1. AI-gegenereerde illustratie van breuken (gegenereerd met Microsoft Copilot, 2026). Eigen ontwerp.

Figuur 2. AI-gegenereerde illustratie van breuken (gegenereerd met Microsoft Copilot, 2026). Eigen ontwerp.

Bij deze les passende taaldoelen:

De leerling kan uitleggen hoe een breuk is opgebouwd door de woorden teller, noemer, breukstreep en gelijke delen te gebruiken in de zin “de noemer onder de breukstreep vertelt in hoeveel gelijke delen het geheel is verdeeld”. Denk dus vooraf na over de woorden die leerlingen nodig hebben om de les te volgen.

De leerling kan bij een afbeelding van een figuur de juiste breuk noteren en daarbij de woorden delen, verdelen, pizza, taart, cirkel en vierkant gebruiken.

Bijvoorbeeld met behulp van steunzinnen. “De pizza is verdeeld in [aantal] stukken. Er zijn [aantal] stukken weg. De cirkel is verdeeld in [aantal] delen. Daarvan zijn [aantal] delen weg.”

Tip #2: Organiseer interactie tijdens je instructie rond de vakinhoud

Start met een voorbeeldopgave (deze is vaak bij methodes al gegeven) en vraag bij de verschillende figuren (de cirkel, het vierkant, de pizza en de taart):

• In hoeveel stukken is het figuur verdeeld?
• Hoeveel stukken tel jij?
• Hoeveel rode/gekleurde stukken zie jij?
• Hoeveel stukken zijn er weg of niet gekleurd?

Laat de leerlingen in groepjes nadenken en overleggen over de vragen. Zo gebruiken leerlingen taal om hun denken te verwoorden en verdiepen zij tegelijkertijd hun begrip van de leerstof.

Figuur 3. AI-gegenereerde illustratie van breuken (gegenereerd met Microsoft Copilot, 2026). Eigen ontwerp.

Tip #3: Plan taalsteun tijdens je lesvoorbereiding

Soms bevat de methode ook afbeeldingen die helpen bij het leren van nieuwe begrippen. Zet deze in tijdens instructie of pre-teaching. Zorg dat de afbeeldingen van de pizza, taart, cirkel en het vierkant goed zichtbaar zijn. Laat deze zien op het digibord, aan de instructietafel en, waar mogelijk, ook in de groepjes.

Het is handig als je materialen zoals een breukenposter, lineaire breukenset, breukenvierkanten en breukencirkels klaar hebt liggen om visueel te ondersteunen. Zorg dat je tijdens je instructie hardop modelt: de pizza is verdeeld in vier gelijke stukken, de cirkel is verdeeld in vier gelijke delen. Zo laat je zien hoe taal en denken samenhangen (Hajer, z.d.).

Tip #4: Geef interactieve taalsteun tijdens je hulprondes

Geef tijdens jouw hulprondes interactieve taalsteun. Je helpt leerlingen op weg met steunzinnen, vraagt door en moedigt hen aan hun redenering verder uit te leggen. Daarmee bied je ondersteuning precies wanneer dat nodig is. Gebruik steunzinnen zoals:

• De pizza is verdeeld in …
• De taart is verdeeld in …
• De cirkel is verdeeld in …
• Het vierkant is verdeeld in …
• De teller is …
• De noemer is …
• Ik zie … van de … stukken gekleurd.
• De breuk die hierbij hoort is …

Tip #5: Zet meertaligheid in tijdens je les

Figuur 4. Hivset, iMAT Getallen Arabisch.

Een leerling kan een begrip kort in de eigen taal bespreken of een woord vertalen, waarna je dit weer koppelt aan het Nederlands. Zo bouw je voort op de aanwezige talenkennis en voorkennis van leerlingen (García, 2020; Cummins, 2021). Denk hierbij bijvoorbeeld aan de inzet van de iMAT (Instrument Mathematics Anderstalige Thuistaal).

Taalsteun verandert mee met de leerling

Tijdens de les werk je aan dezelfde rekeninhoud, maar bied je bewust taalsteun die leerlingen helpt de inhoud te begrijpen en te verwoorden. De vijf vormen van taalsteun blijven daarbij hetzelfde. Of je nu lesgeeft in groep 3 of groep 8: je past de ondersteuning aan aan het taalniveau en de onderwijsbehoeften van je leerlingen.

Nieuwkomersleerlingen doorlopen verschillende fases van taalontwikkeling. In het begin ligt de nadruk op begrijpen, meedoen en het leren van routines. Later wordt taal steeds belangrijker om uit te leggen, te redeneren en verbanden te leggen. De ondersteuning verandert dus mee, maar blijft nodig. Leerlingen ontwikkelen dagelijkse omgangstaal vaak sneller dan de taal die nodig is om op school te leren en te redeneren. Juist die schooltaal vraagt om gerichte ondersteuning (Cummins, 2021).

Taalsteun helpt de hele klas

Taalsteun is niet alleen waardevol voor nieuwkomersleerlingen. Onderzoek naar taalgericht vakonderwijs wijst erop dat taalbewust lesgeven het begrip van de leerstof kan ondersteunen en alle leerlingen actief betrekt bij het leerproces (Hajer, z.d.; Sardes, 2024).