Bekijk menu
Nieuwkomers in het s(b)o

Leerlingportret Hana

Leerlingportret Hana

Hana

10 jaar oud
Komt uit Eritrea
Sinds 9 maanden in Nederland
Nu in groep 6 in het so

Wie is Hana?

Hana is een bedachtzame, precieze leerling die blij wordt van puzzels, tekenen en sorteeractiviteiten. Ze werkt graag zelfstandig en houdt van taken met een duidelijke structuur. Onverwachte veranderingen of harde geluiden kunnen spanning veroorzaken. In drukke situaties trekt zij zich terug, bedekt haar oren of zegt: “Stop, stop.”

 

Op haar eerste Nederlandse school, een taalvoorziening, bleek dat de school, ondanks extra interventies, onvoldoende kon aansluiten bij haar specifieke ondersteuningsbehoeften. Na overleg met het samenwerkingsverband en aanvullende diagnostiek is Hana doorgestroomd naar het SO. Tegelijkertijd heeft de SO-school vragen over hoe zij haar taalontwikkeling in het Nederlands kunnen ondersteunen, in combinatie met haar specifieke ondersteuningsbehoeften.

 

In de klas heeft Hana baat bij visuele instructies, voorspelbaarheid, rustmomenten en beperkte keuzevrijheid (bijvoorbeeld twee opties waaruit zij kan kiezen). Ze begrijpt eenvoudige Nederlandse zinnen tijdens instructie en gebruikt korte, functionele zinnen zoals: “Mag ik naar de wc?”, “De computer werkt niet” of “Stop, houd op.” Hana neemt nog weinig deel aan groepsactiviteiten. Ze observeert anderen om te begrijpen wat er van haar verwacht wordt en vindt houvast in vaste routines.

 

De ouders zijn betrokken en denken actief mee. Met behulp van vertaalapps kunnen zij beter aangeven wat Hana thuis nodig heeft en hoe zij haar kunnen ondersteunen. De communicatie met school verloopt via eenvoudig Engels en Tigrinya met behulp van Google Translate; bij gesprekken wordt een tolk ingezet.

Relevante informatie

Achtergrond en thuissituatie

Hana is sinds negen maanden in Nederland en afkomstig uit Eritrea. Thuis wordt voornamelijk Tigrinya gesproken; haar vader beheerst een beetje Engels. Het gezin heeft een vluchtverleden en woont momenteel in een opvanglocatie. Hana heeft een oudere broer en een jonger zusje. De ouders zijn betrokken, maar de communicatie met school verloopt soms moeizaam door taalbarrières en onbekendheid met het Nederlandse ondersteuningssysteem.

Onderwijsverleden:

Door verhuizingen en onveiligheid in Eritrea heeft Hana onregelmatig onderwijs gevolgd. Ze kan lezen in Tigrinya, maar nog niet in het Nederlands. Ze heeft beperkte speelervaring met andere kinderen.

Diagnostiek:

Hana heeft kenmerken die passen bij een autismespectrumstoornis (ASS). Ze is gevoelig voor geluid en drukte, houdt sterk vast aan routines en heeft moeite met sociale interpretaties. Ze leert vooral visueel en heeft nog een beperkte Nederlandse woordenschat.

Huidige onderwijscontext:

Hana zit in een SO‑klas met acht leerlingen, een leerkracht en een onderwijsassistent. De klas werkt met een vaste dagstructuur. In de groep spreken twee andere leerlingen een andere thuistaal.

Onderwijsbehoeften

Beschermende factoren

  • sterk visueel ingesteld
  • detailgericht en nauwkeurig 
  • kan langdurig en zelfstandig werken 
  • leert door te kijken naar anderen 
  • doorzettingsvermogen bij voorspelbare taken 
  • betrokken ouders 
  • goede taalvaardigheid in Tigrinya

Belemmerende factoren

  • moeite met veranderingen in routines 
  • gevoelig voor geluid en drukte 
  • sociale interactie verloopt moeizaam 
  • spanning bij overgangsmomenten 
  • beperkte Nederlandse woordenschat 

Taalontwikkeling

  • begrijpt concrete, duidelijke Nederlandse taal en pictogrammen 
  • beperkte passieve én actieve Nederlandse woordenschat 
  • thuistaal Tigrinya is een belangrijke steunbron 
  • vertaalapps helpen bij basiscommunicatie 

Sociaal emotioneel

  • spanning bij onduidelijke situaties of wisselingen 
  • heeft behoefte aan voorbereiding met beelden, sociale verhalen of korte uitleg 
  • een rustige plek in de klas helpt bij het reguleren van prikkels 

Wat kan de onderwijsprofessional doen?

Communicatie & taal

  • Gebruik concrete zinnen
  • Combineer gesproken taal met visuele ondersteuning (pictogrammen, stappenplannen)
  • Gebruik vaste steunzinnen en herhaal kernwoorden (bijv. “Eerst – dan”)
  • Sluit aan bij haar begrip van Nederlandse taal
  • Geef instructies stap voor stap, niet alles tegelijk
  • Check actief of Hana de opdracht begrijpt (laten aanwijzen of voordoen)
  • Stimuleer functionele taal: oefenen met steunzinnen (“mag ik…”, “ik begrijp het niet”)
  • Zet de thuistaal (Tigrinya) ondersteunend in waar mogelijk
  • Gebruik modeling: voordoen in plaats van alleen uitleggen

Structuur & voorspelbaarheid

  • Werk met een vaste dagstructuur en herkenbare routines
  • Gebruik een visuele dagplanning en verwijs hier actief naar
  • Bereid overgangen voor met visuele of verbale aankondigingen
  • Maak veranderingen voorspelbaar en bespreek deze vooraf
  • Bied beperkte keuzemogelijkheden (bijv. keuze uit twee opties)
  • Creëer een rustige werkplek
  • Zorg voor een voorspelbaar en veilig klassenklimaat
  • Gebruik vaste werkvormen en terugkerende instructies
  • Verklein taken en maak ze overzichtelijk

Ondersteuning in de klas

  • Connect before correct: eerst relatie en veiligheid, daarna bijsturing
  • Inzetten van time-in in plaats van time-out
  • Signalen van overprikkeling (oren bedekken, terugtrekken) vroeg herkennen
  • Bied een vaste rustplek aan waar Hana zich kan terugtrekken
  • Werk met een persoonlijke “EHBO-doos” (bijv. koptelefoon, vaste materialen)
  • Zet de leerkracht in als co-regulator (samen reguleren bij spanning)
  • Gebruik visuele ondersteuning bij situaties die lastig zijn
  • Oefen sociale vaardigheden in kleine, veilige settings
  • Stimuleer deelname aan groepsactiviteiten in kleine stappen
  • Sluit aan bij haar interesses (puzzels, sorteren, tekenen)
  • Ondersteun executieve functies (plannen, beginnen, afmaken)
  • Werk met haalbare doelen en benoem succes expliciet
  • Bied duidelijke begin- en eindmomenten van taken
  • Stimuleer leren door observeren en nadoen

Oudercontact

  • Gebruik eenvoudige taal en visuele ondersteuning in communicatie
  • Zet waar mogelijk een tolk in bij gesprekken
  • Gebruik vertaalapps ter ondersteuning van dagelijks contact
  • Houd contact laagdrempelig en frequent
  • Erken en benut de kennis van ouders over Hana
  • Stem af over wat thuis helpt bij structuur en prikkelregulatie
  • Leg het Nederlandse onderwijssysteem en ondersteuning duidelijk uit
  • Respecteer culturele verschillen en tempo van vertrouwen
  • Werk samen met externe hulpverlening indien betrokken
  • Betrek ouders bij het versterken van taalontwikkeling en routines

Deel deze pagina