Doorstroom naar vo
Voor nieuwkomersleerlingen van 11 en 12 jaar zijn verschillende (vervolg)routes po-vo mogelijk. Maar wat zijn passende keuzes en welke aandachtspunten spelen een rol bij deze overstap? Op deze pagina zetten we de opties overzichtelijk op een rij.
Doorstroom naar vo
Alle leerlingen, ook nieuwkomers, hebben recht op een ononderbroken schoolontwikkeling. Dat vraagt om een passend onderwijsaanbod en een effectieve manier om de ontwikkeling te volgen.
Het leren van een nieuwe taal duurt gemiddeld vijf jaar. Toch worden nieuwkomers in deze periode vaak getoetst met niet-passende instrumenten en krijgen zij vaak te lage schooladviezen. Ook de overstap naar het voortgezet onderwijs verloopt voor veel leerlingen moeizaam.
Goed onderwijs aan nieuwkomers vraagt om een passend aanbod, deskundige onderwijsprofessionals en doeltreffend beleid. Om te komen tot een kansrijk schooladvies is nauwe samenwerking tussen primair en voortgezet onderwijs essentieel. Door te investeren in kennisontwikkeling en het opstellen van duidelijke kaders weten professionals wat er nodig is om nieuwkomers optimaal te begeleiden.
Naar position paper over doorstroomMeerjarenmodel
Na één jaar taalklas is een nieuwkomersleerling nog volop bezig met het leren van de Nederlandse taal. Wel beschikt de leerling dan meestal over een basis in de dagelijkse algemene taal (DAT), waardoor instroom in een reguliere groep mogelijk is. Het duurt gemiddeld vijf jaar om een nieuwe taal te ontwikkelen tot het niveau van een moedertaalspreker. Blijvende NT2-ondersteuning op de vervolgplek is daarom essentieel.
Doorstroom van (regulier) po naar vo
Voor leerlingen die na hun tiende levensjaar naar Nederland komen, volgt het moment van vo-advisering vaak snel. Omdat het leren van een nieuwe taal gemiddeld vijf jaar duurt, is het taalniveau meestal nog niet vergelijkbaar met dat van leeftijdsgenoten. Dit maakt het geven van een passend advies uitdagend.
Toetsen sluiten niet altijd goed aan en er is minder tijd om een volledig beeld van de leerling te vormen. Ga daarom tijdig in gesprek met vervolgscholen in het vo en, waar mogelijk, met het samenwerkingsverband.
Kijk vooral naar de potentie van de leerling en adviseer kansrijk.
Position paper
Ieder kind in groep 8 verdient een passende en kansrijke plek op de middelbare school. Ook kinderen die nog maar net in Nederland zijn. Toch zien we in de praktijk dat dit voor veel scholen een grote uitdaging is. Hoe kan je bijvoorbeeld een passend schooladvies geven als een kind nog maar weinig Nederlands spreekt? In deze position paper schetsen we wat de huidige situatie is, waar we naartoe moeten en wat daar volgens LOWAN-PO en de PO-Raad voor nodig is.
Bekijk dit webinar over doorstroom
Bekijk in dit webinar hoe je kansrijk kunt adviseren bij nieuwkomersleerlingen. Je ziet hoe je een compleet beeld van de leerling vormt en krijgt praktische tips voor het voeren van gesprekken binnen én buiten de school. Zo kun je iedere leerling ondersteunen bij een succesvolle start in het voortgezet onderwijs.
Veelgestelde vragen over toetsen
In dit artikel lees je waarom passend toetsen belangrijk is, hoe je dit doet en hoe je het vastlegt in beleid.
De grote oversteek
De ‘Grote Oversteek’ is een programma speciaal voor leerlingen uit groep acht en hun ouders. De leerlingen en ouders worden zowel voor, tijdens als na de overstap naar de middelbare school gecoacht bij de uitdagingen rondom deze spannende periode. Halverwege groep acht wordt gestart met de coaching die pas stopt nadat de jongere de eerste maanden op de nieuwe middelbare school heeft doorlopen. Dit kan een mooie steun zijn voor leerlingen en ouders voor wie het VO-systeem nieuw is.
Maatwerk voor nieuwkomers
Voor sommige VO scholen is het een uitdaging om het onderwijs aan nieuwkomersleerling vorm te geven. In deze brochure geeft de VO-raad een handvat voor VO en ISK scholen. Inspiratie is te vinden in de voorbeelden van de scholen die succes boekten met hun aanpak, maar ook een overzicht van de huidige wet-en regelgeving als het om maatwerk gaat. Door in gesprek te gaan met de VO school kun je samen een lange termijn plan maken voor de leerling
Hoe bepaal je het advies?
Zorg dat je de hele schoolloopbaan in Nederland, qua leerrendement/scores, in beeld hebt. Schets een compleet beeld van het kind m.b.v. kwalitatieve/ kwantitatieve gegevens. Gebruik zowel observatie- als toetsgegevens. Toetsgevens bij nieuwkomers gebruik je om het leerrendement in beeld te brengen, je bekijkt dit dus steeds vanuit de groei van de leerling. Het kan helpend zijn om naast dit beeld ook een (non-) verbale IQ toets af te nemen, in de bijlage meer informatie hierover.
Doorstroom naar de ISK
Oudere leerlingen stromen soms direct vanuit de taalklas door naar een ISK (internationale schakelklas), die onderdeel is van het voortgezet onderwijs. Deze overstap heeft zowel onderwijskundige als financiële gevolgen. In het primair onderwijs geldt voor nieuwkomers een eerstejaarsbekostiging, terwijl in het voortgezet onderwijs sprake is van een tweejarige bekostiging. Tegelijk vraagt de overgang naar het vo om goede afstemming, zodat de leerling passende ondersteuning krijgt bij taalontwikkeling en schoolse vaardigheden.
Hoe werkt het op een ISK?
Binnen de ISK’s wordt er gewerkt met routes. Binnen de routes werken leerlingen aan streefdoelen NT2. Aan de hand van deze streefdoelen werken leerlingen naar A1-A2-B1 niveau toe. Op de pagina’s van LOWAN-VO is deze informatie goed beschreven. Bij een overdracht naar de ISK is het helpend om zicht te hebben op de leerlijnen waar de ISK mee werkt.
E-learning voor ISK docent
Voor startende ISK docenten is deze e-learning gemaakt. Wellicht kan dit jou helpen om een beeld te krijgen van hoe er bij een ISK gewerkt wordt.
Tips voor vo-scholen
Op de pagina’s van LOWAN-VO veel informatie en filmpjes met tips voor VO-docenten. Praktische handreiking ‘O jee, een NT2 leerling in de klas!’ en mooie filmpjes waar de praktische tips expliciet worden gemaakt.
video's
Uitleg over een ISK voor leerlingen en ouders
In vele talen beschikbaar
Deze vier video’s laten zien wat de ISK is en hoe deze past binnen het Nederlandse onderwijssysteem. De video’s zijn speciaal bedoeld voor leerlingen en ouders die het Nederlands nog niet goed beheersen.
Bekijk de video’sDoorstroom naar een kopklas
In sommige regio’s bestaat de mogelijkheid van een kopklas (of voetklas): een tijdelijke voorziening waarin leerlingen (deels of volledig) worden voorbereid op het reguliere voortgezet onderwijs.
Kopklas en ondersteuning
In Haarlem is er een jaar kopklas mogelijk voordat leerlingen naar het VO gaan. De leerlingen maken in dit jaar minimaal een sprong van 15dle op 3 vakgebieden, het niveau van uitstroom is niet relevant bij selectie. Vervolgens is er ondersteuning voor het VO zodat er een doorgaande leerlijn blijft.
Topklas in Tilburg
In Tilburg is er een topklas voor leerlingen die op het punt staan de overgang naar het VO te maken. Deze leerlingen hebben de capaciteiten en de motivatie om naar VMBO-T of hoger te gaan, maar de taalachterstand belemmert hen bij de overgang naar de vorm van VO die bij hun capaciteiten past.
Leerlingportretten
De nieuwkomersschool incl. kopklas in Haarlem deelt twee leerlingportretten met ons. Via deze leerlingportretten worden we meegenomen in de ontwikkelingen die de leerlingen hebben doorgemaakt in hun nieuwkomers- en kopklasjaar.
Leerlingportret Povilas Leerlingportret SofíaAnderen bekeken ook
-
Geraadpleegde bronnenlijst
Dienst Uitvoering Onderwijs. (2026). Schooladvies en doorstroomtoets: In het kort. https://duo.nl/zakelijk/primair-onderwijs/leerlingenadministratie/schooladvies-en-doorstroomtoets/
Inspectie van het Onderwijs. (2025). Onderzoekskader primair onderwijs. https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/toezicht-2017/onderzoekskaders
Inspectie van het Onderwijs. (2023). Kansrijk onderwijs in de overgang van po naar vo: Onderzoeksresultaten en aanbevelingen. https://www.onderwijsinspectie.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2023/04/05/kansrijk-onderwijs-in-de-overgang-van-po-naar-vo/Kansrijk+onderwijs+in+de+overgang+van+po+naar+vo.pdf
Inspectie van het Onderwijs. (z.d.). Overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs. https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/toetsen-en-examen/overgang
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2023).
Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en Wet voortgezet onderwijs 2020 in verband met tijdelijke nieuwkomersvoorzieningen (Wet tnv) (Kamerstuk 36 373, nr. 3). https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-36373-3.html
PO-Raad. (2021). Q&A Kansrijk adviseren. https://www.poraad.nl/qa-kansrijk-adviseren Steunpunt Passend Onderwijs PO–VO. (2025).
Samenwerken bij doorstroom bij nieuwkomers en meertalige leerlingen. https://www.steunpuntpassendonderwijs-povo.nl/wp-content/uploads/2025/12/01-SteunpuntPO-overstappen-3-12-2025-presentatie-voor-website.pdf
SEO Economisch Onderzoek. (2022). Nieuwkomers in het primair en voortgezet onderwijs. https://www.seo.nl/publicaties/nieuwkomers-in-het-primair-en-voortgezet-onderwijs/
VO-raad. (2025). OCW zet in op versterken onderwijs aan nieuwkomers via juridische inbedding. https://www.vo-raad