Bekijk menu
Traumasensitief onderwijs

Leerlingportret Mohammed

Leerlingportret Mohammed

Mohammed

11 jaar oud
Komt uit Syrië
Korter dan 1 jaar in Nederland
Nu in de bovenbouw een nieuwkomersvoorziening

Wie is Mohammed?

Mohammed is een gevoelige en opmerkzame leerling die behoefte heeft aan veiligheid en vertrouwen, en bij wie zichtbaar is dat hij in staat is een band op te bouwen met een vertrouwde volwassene. Tegelijkertijd heeft hij moeite met het reguleren van zijn gedrag en emoties. In de klas laat hij regelmatig impulsief en fysiek gedrag zien, zoals slaan wanneer spanning oploopt. Hij is moeilijk te corrigeren en lijkt weinig te profiteren van directe correcties. Tegelijkertijd trekt hij zich in sociale situaties vaak terug; tijdens pauzes speelt hij weinig met andere leerlingen en houdt hij zich afzijdig.

 

Mohammed is 11 jaar en afkomstig uit Syrië. Hij heeft ingrijpende gebeurtenissen meegemaakt; zijn vader is in zijn aanwezigheid overleden als gevolg van geweld. Deze gebeurtenis is door zijn moeder tijdens de intake gedeeld, met het nadrukkelijke verzoek om hier niet met Mohammed over te spreken. Mohammed zelf geeft aan dit ook niet te willen, al lijkt hij bij een specifieke leerkracht wel voorzichtig vertrouwen op te bouwen.

 

De ervaringen van Mohammed zijn ingrijpende jeugdervaringen die zich mogelijk uiten in fysiek gedrag richting anderen, moeite met emotieregulatie, beperkte sociale interactie en wisselende leerprestaties. Hij heeft moeite met oorzaak-gevolgrelaties, concentratie en het vasthouden van aandacht. Daarnaast lijkt hij sterk behoefte te hebben aan controle en voorspelbaarheid.

 

Op cognitief gebied laat Mohammed wisselende resultaten zien. Hij lijkt vaardigheden niet altijd goed op te slaan of terug te halen, wat eveneens mogelijk samenhangt met de impact van stress en trauma op geheugen en executieve functies. Ook op taalgebied zijn er aandachtspunten: het verwerken van talige informatie en het verwoorden van gedachten verlopen moeizaam.

Relevante informatie

Achtergrond en thuissituatie

Mohammed woont met zijn moeder in Nederland na een vluchtverleden. Thuis wordt Arabisch gesproken. Zijn moeder is betrokken, maar draagt ook zelf ingrijpende ervaringen met zich mee die invloed kunnen hebben op de opvoeding en beschikbaarheid. De communicatie met school verloopt voorzichtig en respectvol, waarbij rekening wordt gehouden met haar wensen en grenzen.

Onderwijsverleden:

Mohammed heeft in Syrië in zijn vroege kinderjaren kortdurend regulier basisonderwijs gevolgd. In deze periode kreeg hij klassikaal les met een duidelijke structuur, waarbij de nadruk lag op basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen. Het onderwijs dat hij volgde was in het Arabisch. Dit is de thuistaal van Mohammed. Door de toenemende onveiligheid in zijn leefomgeving is dit onderwijs echter onregelmatig en uiteindelijk onderbroken geraakt. Mohammed heeft onderbroken leerervaring waarbij hiaten in zijn (cognitieve) ontwikkeling zijn ontstaan.

Diagnostiek:

Er is geen formele diagnostiek, maar de signalen wijzen duidelijk op traumagerelateerde problematiek. Verdere observatie en mogelijk aanvullende diagnostiek (bijvoorbeeld via jeugdhulpverlening) kan helpend zijn om het ondersteuningsaanbod verder te specificeren.

Huidige onderwijscontext:

Mohammed zit in een onderwijssetting waarin gerichte ondersteuning wordt geboden (nieuwkomersklas). Binnen deze setting is er aandacht voor structuur, veiligheid en sociaal-emotionele ontwikkeling. Ondanks de ondersteuning blijft zijn gedrag een uitdaging en vraagt dit om een gerichte aanpak en betere afstemming op zijn onderwijsbehoeften.

Onderwijsbehoeften

Beschermende factoren

  • Opmerkzaam en attent
  • Mogelijkheid tot het opbouwen van een vertrouwensband met een leerkracht
  • Betrokken ouder
  • Signalen van contactbehoefte (bijv. toenadering zoeken tot leerkracht)
  • Kan instructies en situaties observeren
  • Onderwijs in Syrië
  • Arabisch als thuistaal

Belemmerende factoren

  • Ingrijpende ervaringen (verlies en geweld)
  • Moeite met emotieregulatie
  • Weinig vertrouwen in anderen
  • Terugtrekken in sociale situaties
  • Moeizame ontwikkeling van met executieve functies (planning, aandacht, overzicht)
  • Belasting van geheugen en informatieverwerking
  • Moeilijke relatie met correctie

Taalontwikkeling

  • Inzetten van zijn thuistaal
  • Extra ondersteuning bij begrijpen van taal en het bieden van taalsteun
  • Expliciete instructies
  • Oefenen met verwoorden van gevoelens en ervaringen
  • Veel herhaling en visuele ondersteuning
  • Koppelen van taal aan concrete ervaringen
  • Veilig klimaat creëren waarin spreken gestimuleerd wordt

Sociaal emotioneel

  • Werken aan emotieregulatie
  • Leren herkennen van spanning en triggers
  • Oefenen met sociale vaardigheden in kleine, veilige setting
  • Opbouwen van vertrouwen in volwassenen en met zijn omgeving
  • Stimuleren van positieve interacties met leeftijdsgenoten
  • Ondersteunen in het ervaren van succes en competentie

Wat kan de onderwijsprofessional doen?:

Communicatie & taal

  • Gebruik duidelijke en voorspelbare taal
  • Werk met visuele ondersteuning en vaste routines
  • Vermijd overvraging in talige instructies
  • Creëer veilige momenten voor communicatie
  • Accepteer non-verbale communicatie als tussenstap

Structuur & voorspelbaarheid

  • Duidelijke dagstructuur en vaste rituelen
  • Voorspelbaarheid in activiteiten en overgangen
  • Vooraf uitleg geven bij veranderingen
  • Gebruik maken van visuele dagplanning
  • Beperken van onverwachte prikkels

Ondersteuning in de klas

  • Connect before correct (eerst relatie, dan correctie)
  • Inzetten van time-in i.p.v. Time-out
  • Signaleren van triggers en hierop anticiperen
  • Rustplek aanbieden
  • Werken met een “EHBO-doos” (persoonlijke steunstrategieën)
  • Co-regulatie door de leerkracht
  • Kleine, haalbare doelen stellen

Oudercontact

  • Respecteren van grenzen rondom het delen van informatie van ingrijpende gebeurtenissen
  • Inzetten van tolk indien nodig
  • Laagdrempelige communicatie
  • Samenwerken met externe hulpverlening indien betrokken
  • Moeder betrekken bij veiligheid en structuur

Deel deze pagina