Hoe een schoolteam ontdekte wat werkt voor een nieuwkomer

Wat doe je als je een nieuwkomersleerling op je school krijgt en er is sprake van een moeizame start? Een dorpsschool in Gelderland* ontving de afgelopen periode voor het eerst drie nieuwkomersleerlingen uit één gezin. Hoewel twee kinderen hun plek al snel vonden, bleek de overstap naar de reguliere klas voor de middelste dochter lastiger dan verwacht. Hoe ga je daarmee om? En wat kun je veranderen om ervoor te zorgen dat een leerling zich wél thuis gaat voelen? We spraken de leerkracht, kc’er en leerkrachtondersteuner.

De eerste zorgen

De afgelopen periode stroomden drie nieuwkomersleerlingen in op een school in Gelderland: de jongste in de onderbouw, de middelste in de middenbouw en de oudste in de bovenbouw. Vanuit de taalschakelklas kwamen ze terecht in de reguliere klas, en dit bleek voor vooral middelste dochter J. lastiger dan verwacht.

“We zagen dat J. op school steeds ongelukkiger werd en minder aansluiting vond. Eerst trok ze veel op met haar oudere zus, maar omdat die steeds meer met haar klasgenootjes omging, viel die steun weg. Dat zorgde ervoor dat J. zich steeds meer in zichzelf terugtrok. Ook de ontwikkeling leek te stagneren. We maakten ons echt zorgen.”

De school besloot tijd te investeren in ondersteuning buiten en binnen de klas. Doordat de hulp niet voor het verwachte resultaat zorgde, schakelden ze het samenwerkingsverband in, maar ook zij konden niet helpen. Op dat moment beseften ze dat het anders moest. Met behulp van de LOWAN-leerlijnen en -webinars gingen ze aan de slag.

Anders kijken naar wat een leerling nodig heeft

De omslag kwam toen het team anders naar J. en haar ontwikkeling ging kijken. “We leerden dat J. een hele andere startpositie had dan haar zus en broertje. Ze is precies op de leeftijd dat ze eigenlijk naar school zou moeten gaan gevlucht, en heeft dus ook in haar moedertaal nooit leren lezen en schrijven.”

“Bovendien kwamen we er door de LOWAN-webinars achter dat het vijf jaar kan duren voordat je een taal beheerst. Toen we dat wisten, hebben we gezocht naar passende doelen.” We zijn meer gaan kijken naar wat er al goed gaat en hoe ze wél groeit.” Het effect was al snel merkbaar. “Door op die manier de druk eraf te halen, is ze een stuk opener geworden.”

Vanaf dat moment gingen de leerkracht, onderwijsassistent en kc’er ook steeds meer met J. in gesprek. Dit leverde interessante inzichten op. “De grootste valkuil is dat je aannames doet. Je ziet non-verbaal weinig betrokkenheid en interpreteert dat op je eigen manier. Maar als je dan met haar praat, blijkt het te komen doordat ze het niet begrijpt. Ze vertelde: als de juf klassikaal uitlegt, gaat het veel te snel. Ik weet dan niet wat ik moet doen en durf het niet te vragen, omdat ik bang ben om uitgelachen te worden.”

Taalsteun als sleutel tot meedoen

Vanaf dat moment zijn ze meer gaan inzetten op taalsteun. Zo gingen ze werken met plaatjes, pre-teaching en verlengde instructies. Wat ook een belangrijke omslag was, was de realisatie dat taalsteun ook bij bijvoorbeeld rekenen van pas komt. Zo gebruikten ze de Rekentaalkaarten + – x :. “We zagen dat J. moeite had met het schakelen tussen verschillende soorten sommen. Dat heeft natuurlijk ook te maken met de taal. Ze wist niet precies wat we wilden weten.”

Sindsdien kijken ze vooraf veel bewuster naar de taalsteun en voorbereiding die J. nodig heeft om aan een les mee te kunnen doen. “Ze voelt zich hierdoor veel meer gezien dan voorheen en heeft zichtbaar meer zelfvertrouwen gekregen. Dat komt ook doordat ze makkelijker verwoordt wat ze graag wil leren of wat ze leuk vindt. Ze is de afgelopen tijd met sprongen vooruitgegaan.”

Het helpt ook om ruimte te maken voor de eigen cultuur in gesprekken. “Thuis is zo’n andere wereld dan op school en als je dat samen kunt brengen, geeft dat ze ook meer zelfvertrouwen.” In de groep en met de onderwijsassistent praatte J. bijvoorbeeld over het Offerfeest en kerst. “Ook dat zorgt er ook voor dat zij zich gezien voelt.”

De ervaring van deze school laat zien dat een leerling zich pas echt kan ontwikkelen als zij zich gezien en begrepen voelt. Door nieuwsgierig te blijven, verwachtingen af te stemmen op de startpositie van de leerling en taalsteun onderdeel te maken van het dagelijks onderwijs, ontstaat ruimte om mee te doen, te groeien én zich thuis te voelen op school.

* Vanwege de privacy van de leerlingen hebben we dit artikel geanonimiseerd.

Meer weten?

Wist je dat?

Je bij vragen over doorstroom contact kunt opnemen met de LOWAN-helpdesk.  We denken graag met je mee.

• Telefoonnummer: 030 232 48 48
• Mail: helpdesk@lowanpo.nl