Wist je dat de verblijfsstatus niet altijd van invloed is op het recht op onderwijs?

Elk kind in de leer- of kwalificatieplichtige leeftijd in Nederland heeft recht op onderwijs. Dit geldt ook voor kinderen van asielzoekers en amv, ook als zij een negatief besluit hebben ontvangen op hun asielaanvraag. Ook kinderen die zijn ‘uitgeprocedeerd’ hebben recht op onderwijs in Nederland.

Na de 18e verjaardag is het recht op onderwijs wél afhankelijk van onder andere de verblijfsstatus. Hierbij is de juiste terminologie van belang:

• Rechtmatig verblijf
  Elk persoon die rechtmatig in Nederland verblijft. Denk onder andere aan EU-burgers, Oekraïense ontheemden, statushouders, maar ook aan asielzoekers die nog in afwachting zijn van het besluit van de IND op hun asielaanvraag.
• Onrechtmatig verblijf
  Een persoon die zich illegaal in Nederland bevindt. Denk aan mensen die illegaal de grens over zijn gestoken en nooit asiel hebben aangevraagd. Of mensen van wie het asielverzoek is afgewezen en een terugkeerbesluit hebben ontvangen maar toch in Nederland zijn gebleven.
• Uitgeprocedeerd
  Dit is geen juridische term, maar wordt in de volksmond vaak gebruikt als het gaat over mensen die een negatief besluit hebben gekregen van de IND en die niet in (hoger) beroep zijn gegaan of waarvan het beroep niet succesvol is geweest. Dit betekent niet automatisch dat sprake is van onrechtmatig verblijf.

Nieuwkomers van 18 jaar en ouder

Nieuwkomers van 18 jaar en ouder waarbij sprake is van rechtmatig verblijf (dus ook 18-jarige asielzoekers die nog wachten op een besluit van de IND) hebben recht op onderwijs. Zij kunnen zich inschrijven voor elke opleiding, mits zij aan de toelatingseisen voldoen. Dit geldt niet alleen voor het vo, maar ook voor het mbo en ho.

Als een nieuwkomer zonder rechtmatig verblijf zich inschrijft voor een opleiding vóór de 18e verjaardag, dan mag hij of zij deze opleiding afmaken, ook als hij of zij tijdens de opleiding 18 wordt. Ook dit geldt zowel voor het vo, mbo en ho. Van belang is de status op het moment van inschrijving aan de opleiding.

Ditzelfde principe gaat op voor meerderjarige nieuwkomers met rechtmatig verblijf die aan een opleiding beginnen. Als zij gedurende de opleiding hun rechtmatig verblijf verliezen (denk aan een asielzoeker die een vertrekbesluit ontvangt van de IND), dan mogen zij de opleiding wel afmaken. Een meerderjarige nieuwkomer zonder rechtmatig verblijf mag zich echter niet inschrijven aan een onderwijsinstelling voor een nieuwe opleiding.

Stage

Stagelopen is toegestaan voor leerlingen en studenten met onrechtmatig verblijf, mits zij zijn begonnen aan de opleiding toen zij nog minderjarig waren en/of toen er nog sprake was van rechtmatig verblijf. Een voorwaarde is wel dat de stage onderdeel uitmaakt van de opleiding, en dat de stage niet de vorm van betaalde arbeid aanneemt. Daarom is het binnen mbo-bbl-opleidingen niet mogelijk, maar wel binnen mbo-bol-opleidingen. Zie meer informatie in het Besluit uitvoering Wet arbeid vreemdelingen 2022.

Deze rubriek is een samenwerking tussen de VO-raad, OCW en LOWAN.