main-logo
Kleuters
Leerlijnen PO

Voor het nieuwkomersonderwijs

Mondelinge taal

Mondelinge taal, ook wel mondelinge taalvaardigheid, is te verdelen in luisteren, spreken, en gesprekken voeren. (bron: SLO) 

Woordenschat is onlosmakelijk verbonden aan elk domein. Hier wordt woordenschatontwikkeling onder mondelinge taal toegelicht. De woordenschat is de voorraad woorden die je kent (de kennis): begrijpt of gebruikt. Deze kennis is opgeslagen in het brein.  

Zonder kennis van woorden is het niet mogelijk te luisteren, te spreken of gesprekken te voeren. Echter speelt woordenschat ook een grote rol bij schriftelijke taal (lezen en schrijven). Zonder woordkennis is het bijvoorbeeld onmogelijk om een logisch verhaal te schrijven. Woordenschatontwikkeling is uitbreiding van kennis en is geïntegreerd tijdens alle onderwijsactiviteiten en (speel)leermomenten.   

  • Hoe gebruik ik de ontwikkellijn mondelinge taal?

    De ontwikkellijn mondelinge taal is zo samengesteld dat alle doelen herhaald en steeds complexer kunnen worden aangeboden. Waardoor de vaardigheid steeds vaker zichtbaar is bij de kleuter en de kleuter deze in een steeds complexere taak kan toepassen. De ‘swirl’ (de draaikolk in de vormgeving) op de doelenkaart visualiseert dit. De ontwikkeldoelen mondelinge taalvaardigheid zijn van toepassing gedurende de gehele dag, tijdens iedere (gestuurde) onderwijsleersituatie en speelleermoment. 

  • Waarom zijn de doelen verdeeld in voorwaardelijke, minimale, streefdoelen en extra streefdoelen?

    De ontwikkellijnen kleuters en de leerlijnen 3-8 zijn verdeeld in voorwaardelijke doelen, minimale doelen, streefdoelen en extra streefdoelen. Deze verdeling is ondersteunend bij het hebben van hoge en realiseerbare verwachtingen van nieuwkomersleerlingen. En om ervoor te zorgen dat de nieuwkomerskleuter zo snel en zo goed mogelijk kan aansluiten bij leeftijdsgenoten. Daarnaast biedt het ondersteuning bij het bepalen van het doorstroomniveau per ontwikkellijn. De ontwikkellijnen met daar bijhorende doelen zijn ontwikkeld voor alle eerstejaars nieuwkomers, van ongeschoold tot geschoold. 

    De voorwaardelijke doelen zijn de doelen die voorwaardelijk zijn om de minimale en streefdoelen te kunnen behalen en vormen de basis. 

    De minimale doelen zijn de doelen die alle nieuwkomerskleuters in het eerste jaar dat zij onderwijs in Nederland volgen ten minste moeten behalen. Lukt dit niet dan is het erg belangrijk om extra na te gaan welke onderwijsbehoeften de nieuwkomerskleuter heeft en waarom deze leerling zich minder snel ontwikkelt m.b.t. desbetreffend vakgebied/domein. 

    De streefdoelen alle kleuterszijn de doelen die voor alle nieuwkomerskleuters in het eerste jaar dat zij onderwijs in Nederlands volgen worden nagestreefd. Deze doelen zijn daarmee de richtlijn van wat er na één jaar onderwijs kan worden verwacht. 

    De extra streefdoelen zijn de doelen voor de kleuters die meer aankunnen. 

  • Hoe kun je leren door middel van spel? (impliciet leren)

    Impliciet leren is gelegenheid bieden doelen te bereiken die opgesloten liggen in een gecreëerde situatie. Deze doelen liggen doorgaans besloten in spel en in imitatie van de werkelijkheid (bijvoorbeeld in hoeken).

    Marleen Legebeet inspireert in dit artikel de leerkracht. Soms ziet ze in de praktijk hoeken waarin leerlingen niet tot spelen komen. In dit artikel komt ze met tips hoe je dit kan veranderen.
    Spelen in uitdagende hoeken – LOWAN

  • Welke wetenschappelijke basis ligt er onder de LOWAN ontwikkellijnen?

    De ontwikkellijnen zijn ontwikkeld door teamleden vanuit de praktijk met ondersteuning van Saskia Versloot van de IJsselgroep.
    Bekijk de literatuurlijst van de Ontwikkellijnen nieuwkomers kleuters taal

Werken met de ontwikkellijnen

  • Stap 1: Beginsituatie en doelen bepalen

    De beginsituatie brengen we in beeld door oudergesprekken en observaties van de nieuwkomers kleuter. Hierbij neem je de kennis, vaardigheden en ervaring die de kleuter in de thuistaal heeft mee.

    Bepaal welke ontwikkelingsdoelen van toepassing zijn voor de kleuter. Bepaal hoe je deze wilt integreren binnen het onderwerp/thema waarmee de kleutergroep aan het werk gaat. Hierbij is het belangrijk om te differentiëren. Maak een bewuste keuze uit de voorwaardelijke doelen, minimumdoelen, streefdoelen en de extra streefdoelen, passend bij de beginsituatie van de leerling.

  • Stap 2: Onderwijsaanbod afstemmen en uitvoeren

    Op basis van de gekozen ontwikkeldoelen bepaal je het onderwijsaanbod. Je maakt keuzes op welke manier je de doelen wilt bedienen. Sommige doelen vragen om een meer expliciete benadering, terwijl andere doelen beter door het creëren van een rijke speelleeromgeving/impliciet aanbod aan bod kunnen komen. In alle gevallen is het belangrijk dat het aanbod betekenisvol is voor de leerling. Daarbij kun je gebruik maken van diverse bronnen, middelen en materialen.

    Zorg ervoor dat het aanbod zo is dat de leerling succeservaringen opdoet en tegelijkertijd wordt uitgedaagd. Het doel is dat je de leerling stimuleert sprongen te maken in zijn/haar ontwikkeling om aan te kunnen sluiten bij zijn/haar leeftijdsgenootjes.

  • Stap 3: Monitoren

    Door observaties wordt de ontwikkeling van de kleuter nauwlettend gevolgd. Geef aan welke ontwikkeling de kleuter heeft laten zien tijdens de verschillende observatiemomenten. Monitor hierbij of het gaat om de voorwaardelijke, minimum-, streef- of extra streefdoelen en in het tempo waarin de leerling zich ontwikkelt in deze ontwikkeldoelen.

  • Stap 4: Evalueren en bijstellen

    Na elke periode wordt gekeken in hoeverre de kleuter zich heeft ontwikkeld in verhouding tot de gekozen ontwikkeldoelen. Wat lukt de kleuter daarbij al wel en waar moet er tijdens het volgende periode (extra) aandacht voor zijn?

    Na de evaluatie maak je keuzes welke ontwikkeldoelen herhaald  moeten worden en welke nieuwe ontwikkeldoelen je gaat oppakken in de volgende periode (stap 1).

De ontwikkellijnen

Ontwikkellijn mondelinge taal
Ontwikkellijn woordenschat
Schooltaalwoorden

Anderen bekeken ook:

Meer over kleuters

Lesmateriaal kleuters

Deel deze pagina