Nieuws
Alle nieuwsitems voor primair onderwijs
LOWAN-leerlijnen: antwoorden op vele vragen
De LOWAN-leerlijnen zijn voor veel scholen een waardevol hulpmiddel. Ze ondersteunen bij het afstemmen van het onderwijsaanbod en het volgen van de ontwikkeling van nieuwkomersleerlingen. Tegelijkertijd merken we dat er in de praktijk regelmatig vragen zijn over het gebruik, de interpretatie en de toepassing ervan.
Daarom hebben we de meest gestelde vragen verzameld en beantwoord. In deze nieuwsbrief vind je praktische uitleg, tips, aandachtspunten, informatieve animaties en een tool die je direct kunt gebruiken in je dagelijkse onderwijspraktijk.
Waarom begin ik met het bepalen van de beginsituatie?
Het bepalen van de beginsituatie is de eerste stap bij het werken met de LOWAN-leerlijnen. Nieuwkomersleerlingen stromen namelijk in met verschillende niveaus van kennis en vaardigheden en met uiteenlopende onderwijservaringen.
Door eerst in kaart te brengen wat een leerling al beheerst en welke ontwikkelbehoeften er nog zijn, kun je vanaf de start een passend en doelgericht onderwijsaanbod plannen.
De beginsituatie vormt daarnaast de basis voor het bepalen van een realistisch doorstroomperspectief, waarbij je uitgaat van hoge verwachtingen. Zo kun je passende doelen stellen en de ontwikkeling van de leerling gedurende het schooljaar gericht volgen.
Hoe weet ik welke doelen haalbaar én ambitieus?
De LOWAN-leerlijnen helpen je bij het stellen van ambitieuze én haalbare doelen. Ze zijn opgebouwd uit voorwaardelijke, minimum-, streef- en extra streefdoelen.
De ‘streefdoelen alle leerlingen’ geven een richtlijn voor wat een eerstejaars nieuwkomer in het Nederlandse onderwijs kan bereiken. Blijkt uit de beginsituatie dat de leerling de voorwaardelijke en/of een aantal minimum doelen beheerst? Hanteer dan hoge verwachtingen en maak gebruik van de extra streefdoelen bij het bepalen van het doorstroomperspectief.
Tijdens het volgen van de ontwikkeling kan blijken dat een leerling zich anders ontwikkelt dan vooraf verwacht. Stel in dat geval de tussendoelen naar boven of beneden bij, volgens de afspraken die hierover op schoolniveau zijn gemaakt.
Bekijk: Doorstroomperspectief voor 1e jaars nieuwkomers
Hoe ga ik om met differentiatie?
Nieuwkomersleerlingen verschillen vaak in beginsituatie, (Nederlandse) taalvaardigheid en doorstroomperspectief. Dat betekent niet dat iedere leerling een volledig eigen programma nodig heeft.
Door leerlingen met vergelijkbare doelen te clusteren, kun je efficiënt en doelgericht onderwijs bieden.
Maak bijvoorbeeld instructiegroepjes van leerlingen die aan ongeveer dezelfde doelen werken of voeg een nieuwe leerling toe aan een bestaand, passend groepje. Stem vervolgens je instructie, verwerking en materialen af op de doelen die voor deze groepjes zijn gepland. Gebruik methodes en lesmateriaal als hulpmiddel om de gekozen doelen te behalen, niet als doel op zich.
Elke les biedt bovendien de kans om de Nederlandse taal verder te ontwikkelen. Bied daarom bij alle vakgebieden passende taalsteun, zodat leerlingen niet alleen de vakinhoud leren, maar ook de taal die zij nodig hebben om die vakinhoud te begrijpen en te gebruiken.
Tip: gebruik bij rekenen de taalsteunplanner
LOWAN-leerlijnen op een reguliere school, past dat?
De LOWAN-leerlijnen bieden houvast bij het vormgeven van het onderwijs aan nieuwkomersleerlingen. Start met het bepalen van de beginsituatie, het doorstroomperspectief per vakgebied of domein en de passende tussendoelen.
Kijk daarbij niet alleen naar het niveau van een leerling, maar vooral naar de doelen waaraan de leerling werkt.
Ook hier is het niet nodig om voor iedere leerling een volledig individueel programma te maken. Gebruik de leerlijnen om inzicht te krijgen in de doelen waaraan leerlingen werken en om de ontwikkeling planmatig te volgen.
Laat een nieuwkomersleerling waar mogelijk aansluiten bij een bestaand instructiegroepje met vergelijkbare doelen. Stem vervolgens de instructie, verwerking, materialen en taalsteun af op de geplande doelen van dit groepje.
Veel onderwijsbehoeften van nieuwkomersleerlingen komen overigens ook voor bij andere leerlingen. De achterliggende reden kan verschillen, maar effectieve onderwijsaanpakken zijn vaak hetzelfde. Denk bijvoorbeeld aan expliciete instructie, visuele ondersteuning, het activeren van voorkennis en het bieden van rijke taalsteun.
Tip: gebruik het stroomschema
Hoe kan ik sprongen maken door de leerstof?
We willen dat een nieuwkomersleerling zo snel en goed mogelijk kan aansluiten op leeftijdsadequaatniveau. Soms betekent dit dat je versnelt of sprongen maakt door de leerstof en het onderwijsaanbod aanpast.
Gebruik methodes hierbij als bron. Je kunt bijvoorbeeld lessen samenvoegen, inkorten of bepaalde lessen of lesonderdelen overslaan. Neem daarbij de geplande doelen als uitgangspunt.
Blijf daarbij steeds monitoren of de leerling de doelen in voldoende mate beheerst. Let op dat de leerling bij alle vakken voldoende taalsteun ontvangt.
Is er een instrument om de ontwikkeling te volgen?
Door cyclisch te werken met de leerlijnen en het bijhorende stappenplan kun je de ontwikkeling van nieuwkomersleerlingen volgen. Leg iedere stap vast in het leerlingvolgsysteem van de school of in een eigen registratiesysteem, bijvoorbeeld SchoolKr8.
Neem daarbij in ieder geval de volgende onderdelen op:
- Leerlinggegevens (volgens schoolafspraak);
- Beginsituatie per vakgebied of domein;
- Doorstroomperspectief per vakgebied of domein;
- Geplande tussendoelen, waarbij veel scholen werken met periodes van 10/13 weken;
- Monitoring van de voortgang;
- Evaluatie en eventuele bijstelling.
Door deze stappen cyclisch te doorlopen, krijg je inzicht in de ontwikkeling van de leerling en kun je het onderwijsaanbod steeds beter afstemmen op wat de leerling nodig heeft.
Let op: maak gebruik van zowel de korte zorgcyclus (tot ongeveer 6 weken) als de lange zorgcyclus. Zo kun je de voortgang regelmatig monitoren en waar nodig tijdig bijsturen.
Bekijk ook:
Staat jouw vraag er niet tussen?
In dit artikel hebben we een aantal veelgestelde vragen over de LOWAN-leerlijnen beantwoord. Misschien loop jij in de praktijk tegen een andere vraag aan of zoek je meer verdieping.
Stel dan je vraag in de community Leerlijnen · LOWAN-PO of mail naar: helpdesk@lowanpo.nl. We denken graag met je mee.