Ontwikkelkracht: nieuwkomersonderwijs vanuit hoge verwachtingen

Nieuwkomersonderwijs vraagt om een gerichte, doordachte aanpak. Leerlingen die net in Nederland zijn, moeten niet alleen de taal leren, maar ook meedoen met het reguliere onderwijs. Dit stelt scholen voor de uitdaging om hoge verwachtingen te combineren met passende ondersteuning. Het programma Ontwikkelkracht helpt scholen hierbij door praktijk en onderzoek te verbinden. Wij gingen in gesprek met twee expertisescholen die hier al druk mee bezig zijn.

Wat is Ontwikkelkracht?

Ontwikkelkracht is een meerjarig programma dat zich richt op het primair, voortgezet en gespecialiseerd onderwijs. Het doel is om de kwaliteit van onderwijs duurzaam te verbeteren door een sterke verbinding te leggen tussen onderwijspraktijk en wetenschappelijk onderzoek.

Een belangrijk onderdeel van Ontwikkelkracht is het netwerk van expertisescholen. Dit zijn scholen die evidence-informed werken en kennis hierover overdragen aan andere scholen. Marjolein Evers is verbonden aan expertiseschool OBS Jan Ligthart en Marleen van Bladeren aan Taalschool Utrecht. Zij nemen ons mee in dit traject.

Leren van expertisescholen

Beide scholen nemen deel vanuit een sterke intrinsieke motivatie. Zoals Marjolein aangeeft: “We willen een inclusieve onderwijspraktijk waarin nieuwkomers echt tot bloei komen en hoge verwachtingen geen slogan, maar dagelijkse realiteit zijn.”

Ook Marleen benadrukt het belang van kennisdeling: “We willen bijdragen aan een goede start voor nieuwkomers en zorgen dat andere scholen niet alles zelf hoeven uit te vinden.”

De expertise van de scholen ligt op verschillende gebieden. OBS Jan Ligthart richt zich op het concreet maken van hoge verwachtingen en op effectieve taaldidactiek in alle vakken. Taalschool Utrecht legt de nadruk op een sterke pedagogische basis, waarbij gedrag wordt bekeken vanuit sociaal-emotioneel leren, traumasensitief onderwijs en cultureel responsief werken.

Professionalisering en impact

Deelname aan Ontwikkelkracht levert niet alleen andere scholen iets op, maar ook de expertisescholen zelf. “Voor ons is dit een maatschappelijke opdracht,” zegt Marjolein. “Het creëren van gelijke kansen, taalvaardige en zelfverzekerde leerlingen, en een schoolcultuur waarin leren voor iedereen centraal staat.”

Marleen ziet vooral de professionele groei binnen haar team: “Het ontwerpen van een evidence-informed leertraject en het ontwikkelen van trainersvaardigheden werkt enorm motiverend.”

Inmiddels zijn er al concrete stappen gezet. Zo ontwikkelde OBS Jan Ligthart een handboek over meertaligheid en bijbehorende trainingen. Taalschool Utrecht ontwierp een leertraject en verzorgt inmiddels meerdere trajecten voor andere scholen: “Er blijkt veel animo te zijn,” zegt Marleen.

Leren door te delen

Deelname aan het programma wordt door beide scholen als positief ervaren. Marjolein: “Het scherp kijken naar het wetenschappelijk bewijs heeft onze eigen onderwijspraktijk versterkt én overdraagbaar gemaakt.” Marleen vult aan: “Het programmabureau is ondersteunend en benaderbaar. Ook zij zijn, net als alle deelnemende scholen, lerend. Dat werkt stimulerend!”

Hun advies aan andere scholen is dan ook duidelijk. Marjolein: “Doen!” En Marleen: “Zorg dat je organisatie stevig staat en dat je binnen je team collega’s hebt die hier enthousiast van worden. Het is een intensief maar waardevol traject.”

Ook deelnemen aan het programma?

Enthousiast geworden? Je kunt je nu aanmelden om ook als expertiseschool aan de slag te gaan. Scholen in het primair en voortgezet onderwijs kunnen tot 26 juni 2026, 16.00 uur subsidie aanvragen voor het programma Ontwikkelkracht voor schooljaar 2026/2027. Kijk hiervoor op de website van Ontwikkelkracht.