Bekijk menu
PO
VO
Primair onderwijs
Actueel
Community
Snel naar
Over LOWAN
Kc/directie studiedag
Leerlijnen
Rekentaalkaarten
Nieuwkomers in regulier
Meerjarenmodel
Bekostiging overheid
Scholingsdatabase
Categorieën
Geld en regelgeving
Bekostiging overheid
Aanvullende bekostiging
Inschrijven nieuwkomersleerlingen
Spreekuren bekostiging
Verblijfsdocumenten
Veelgestelde vragen omtrent bekostiging
Rekentool
Dislocatie
Inspectie
Algemeen
Type scholen
Resultaten tellen niet mee
Leerplicht
Asielprocedure
Kaders en regelingen COA
Ondersteuning ouders
Kwaliteitszorg
Sterke start
Algemeen
Inschrijfgesprek
Start van een leerling
Teamgesprek: start leerling
Teamgesprek: vertrek uit land
Brede intake
Doorstroomperspectief
Een tolk inzetten, gebruik maken van Global Talk
Zicht op ontwikkeling
Algemeen
Observeren en toetsen
Volgsystemen
Monitoren en analyseren
Leerlingondersteuning
Algemeen
Leerlingportret Amina
Leerlingportret Lina
Leerlingportret Youssef
FAQ Specifieke onderwijsbehoeften
Zorg en ondersteuning
Externe hulporganisaties
Traumasensitief onderwijs
Algemeen
Leerlingportret Mohammed
Leerlingportret Olena
Leerlingportret Rahim
Vakliteratuur
Sociale veiligheidsmonitor
FAQ Oekraïense leerlingen
Doorstroom naar de volgende school
Algemeen
Onverwachte doorstroom
Doorstroom naar primair onderwijs
Terugkijken webinars
Doorstroomperspectief kleuters naar groep 3
Doorstroomperspectief naar gr.3-8
Voorbeelden van expertisedeling
Nieuwkomers in regulier
Nieuwkomers in het s(b)o
Leerlingportret Hana
Doorstroom naar vo
Algemeen
Meerjarenmodel
Doorstroom naar VO
Doorstroom naar ISK
Doorstroom naar kopklas
Leerlingportret Sofía
Leerlingportret Povilas
Inspiratie PO-VO
Volop kansen in Venlo
Schijndel in de schijnwerper
Schakelcoaches in Groningen
Zelfscan
Leerlijnen
Algemeen
Ontwikkellijnen – kleuters
Algemeen
Mondelinge taal
Geletterdheid
Kleuters rekentaal
Woordenschat
Spel
Motoriek
SEO
Leerlijnen groep 3 tot 8
Leerlijnen algemeen
Mondelinge Taal 3-4
Mondelinge Taal 5-8
Woordenschat 3-8
Technisch lezen 3-4
Technisch lezen 5-8
Spelling 3-4
Spelling 5-6
Spelling 7-8
Begrijpend Lezen 3-8
Schrijven 3-4
Schrijven 5-8
Rekenen 3-4
Rekenen 5-6
Rekenen 7-8
SEO 3-8
Leerlijnen voor nieuwkomers in de reguliere groep
Vakgebieden
Mondelinge Taal
Algemeen
Beginsituatie
Leerlijnen
Ontwikkellijn geletterdheid
Ontwikkellijn mondelinge taal
Ontwikkellijn woordenschat
Leerlijn woordenschat 3-8
Groep 3-4 Leerlijn MTV
Groep 5-8 Leerlijn MTV
Lesmateriaal mondelinge taal
Vakliteratuur mondelinge taal
Taaldenkgesprekken
Taalrondes
Lezen
Technisch lezen
Algemeen
Beginsituatie
Leerlijnen
Ontwikkellijn geletterdheid
Leerlijn technisch lezen 3-4
Leerlijn technisch lezen 5-8
Aanvankelijk lezen
Klassenmanagement
Lesmateriaal technisch lezen
Vakliteratuur lezen
Na het eerste jaar
Lezen met begrip
Algemeen
Beginsituatie
Leerlijn begr.lezen 3-8
Werken met teksten
Lesmateriaal begrijpend lezen
Na het eerste jaar
Leesmotivatie
Schrijven
Algemeen
Beginsituatie
Leerlijnen
Leerlijn schrijven 3-4
Leerlijn schrijven 5-8
Type schrift
Betekenisvol schrijven
Lesmateriaal schrijven
Vakliteratuur schrijven
Taalbeschouwing
Algemeen
Beginsituatie
Leerlijnen
Ontwikkellijn geletterdheid
Leerlijn spelling 3-4
Leerlijn spelling 5-6
Leerlijn spelling 7-8
Lesmateriaal
Rekenen
Algemeen
Beginsituatie
Leerlijnen
Rekentaal – kleuters
Rekenen 3-4
Rekenen 5-6
Rekenen 7-8
Rekentaal
Klassenmanagement
Rekentaalkaarten + – x :
Lesmateriaal rekenen
Vakliteratuur rekenen
Na het eerste jaar
Burgerschapsonderwijs
Algemeen
Handreiking burgerschap
Wat moet en mag
Lesmateriaal
Vakliteratuur
Sociaal emotionele ontwikkeling
Algemeen
Beginsituatie
Leerlijnen
Ontwikkelingsgebied SEO kleuters
Ontwikkelingsgebied SEO 3-8
Inzicht in ontwikkeling
Teamgesprek: vriendschap
Teamgesprek: gezamenlijke afspraken
Lesmateriaal
Vakliteratuur
Muziek
Organisatie
Regionale samenwerking
Algemeen
Inspiratie
Aspecten
Nieuwe locatie
Algemeen
Opzetten locatie
Gereedschapskist
Nieuwkomers in regulier
Taalsteun
Meertaligheid inzetten
Algemeen
Visie
Talensensibilisering
Functioneel meertalig
Webinars
Functioneel meertalig leren
Thuistalen in de rekenles
Vakliteratuur
Verder lezen
Een cultuur responsieve school
Ouderbetrokkenheid
Algemeen
Samenwerken met ouders
Oudergesprekken
Aanpak ouderbetrokkenheid
Brugfunctionaris
Algemeen
Taken brugfunctionaris
Samenwerken met ouders
Inspiratie
Tips
Kleuters
Algemeen
Veilige start
Ouders
Ontwikkeling van de kleuter
Doelen stellen
Webinars
Betekenisvol schrijven: expressieve functie voor (jonge) kinderen
Doorstroomperspectief kleuters naar groep 3
Thuis in Taal aanpak
Anders kijken. Interculturele communicatie
Ouderbetrokkenheid op een superdiverse school
Peuters
Algemeen
Lesmateriaal
Samenwerken met ouders
Vakliteratuur
Professionalisering
Scholingsdatabase
Beroepsprofiel
LOWAN-PO kc/directie studiedag
Programma
Keuzesessies
Deelnemer
Sprekers
Standhouder
Terugblik presentaties
Netwerk
Scholendatabase
LOWAN regio’s
Friesland/Flevoland
Drenthe/Groningen (NiN)
Noord-Holland/Utrecht
Oost
Zuid-Holland/Zeeland
Limburg/Brabant
Expertisedelers
Gezinslocaties (GLO)
Community LOWAN-PO
Lesmateriaal
Vakkennis
Studiedag 2026
E-learning NT2
NT2 Startpakket
Burgerschap
ISK Leerroutes en uitstroomprofielen
AMV
NT2 handreiking VO en MBO
Taalunie over doorstroom
Categorieën
ISK en het Nederlands onderwijssysteem
Geld en regelgeving
Nieuwkomersbekostiging
Bewijslast
Uitbesteding vo-mbo
Additioneel
COA
LWOO-PRO
Regelgeving ISK
Wettelijk aantal lesuren
Onderwijsnummer en BSN
Beleidsregel docenten ISK
Recht op onderwijs
Leerplicht
Illegaal in NL
Inspectie
Waarderingskader
Rendementcijfers
Extra tijd <6 jaar NL
Monitor veiligheid
Schoolplan
Leerroutes
Leerroutes en uitstroomprofielen ISK
Snel op weg
Wegwijzers
Streefdoelen NT2
Veelgestelde vragen
Verlengde intake
Werkwijze
Beginsituatie
Schoolperiode
Alfabetisering
Leerlijn
Alfataal lesmateriaal
Toetsing
ERK niveaus
Bureau ICE
Alfabetiseringstoetsen
LOWAN NT2 Startpakket
Woordenschat
Lezen
Spreken
Schrijven
Spelvormen
Vakgebieden ISK
LOB
Burgerschap op de ISK
Handreiking
LOWAN communitygroep
Rekenen-wiskunde in de ISK
2-sporenbeleid
Taal in rekenen
Leerling in beeld
Doen in de les
Reken-wiskundebeleid
Zorg
ISK en zorg
Organisatie
Traumasensitief lesgeven
Doelgroepen
Inzet tolk
Ouderparticipatie
Inspiratievoorbeelden
AMV
Maatjesprojecten
Leesproblemen
NT2 leesproblemen-dyslexie
Signalering
Ondersteuning leesonderwijs
Communitygroep Extra ondersteuning bij leesonderwijs
Doorstroom
ISK naar vervolgonderwijs
Doorstroomdossier
Expertisedeling
Aanbevelingen Taalunie
NT2 handreiking docenten VO en MBO
Extra tijd <6 jaar in NL
Naar VO
Maatwerkbrochure VO-raad
Basislijst Schooltaalwoorden
Examens andere talen in VO
Naar MBO
Handreiking doorstroom ISK – MBO
Contextrijke (taal)-leeromgeving
Taal en rekenen in MBO
Naar PrO
NT2 Handreiking docenten PrO
NT2 praktijkonderwijs en dan?
Toeleiding naar arbeid
Community
Naar VSO
Passend onderwijs en naar VSO
Naar inburgering
Professionalisering
E-learning NT2 voor de startende ISK-docent
Instructie: E-learning NT2 voor startende ISK-docent
Scholingsdatabase
Terugblik presentaties
LOWAN-vo studiedag – 24 november 2025
LOWAN-vo studiedag – 25 november 2024
Community LOWAN-VO
Onderzoek
Lesmateriaal
Scholen
Aanmelden
LOWAN
Als LOWAN organiseren we regelmatig bijeenkomsten en cursussen.
LOWAN
Feedback Klankbord Aanvankelijk technisch lezen
helpdesk@lowanpo.nl
Feedback klankbordgroep Aanvankelijk technisch lezen nieuwkomers 9-12 jaar
We vragen je om de handreiking en de praktische tool gedurende de komende periode uit te proberen in jouw onderwijspraktijk. Gebruik de materialen op een manier die past bij jouw leerlingen en werkwijze en feedback te geven op inhoudelijke aanscherping en volledigheid. Het gaat in deze fase niet om tekstredactie of structurele wijzigingen, maar om het versterken van wat er nu ligt.
Algemene vragen
Naam
*
Voornaam
Achternaam
School en plaatsnaam
*
E-mailadres
*
Ik werk op een school
*
waar meerdere nieuwkomersklassen zijn en de leerlingen van dezelfde leeftijdsgroep in een klas zitten.
waar 1 nieuwkomersklas is en de leerlingen van verschillende leeftijdsgroepen in een klas zitten.
Inleiding
Het doel van de handreiking is
*
Voldoende: ik heb voldoende informatie gelezen om te begrijpen met welk doel de handreiking tot stand gekomen is.
Onvoldoende: ik heb meer informatie nodig om te begrijpen met welk doel de handreiking tot stand gekomen is.
Het begrippenkader is
*
Voldoende: ik heb voldoende informatie om de begrippen te duiden in de handreiking.
Onvoldoende: ik heb meer informatie nodig bij de begrippen om de handreiking goed te begrijpen.
Hoofdstuk 1 - Leren lezen
Was de beschrijving van de drie leesstadia duidelijk?
*
Duidelijk
Onduidelijk
Vraagt om meer duiding
Is duidelijk wat je per leesstadium kunt doen?
*
Duidelijk
Onduidelijk
Vraagt om meer duiding
Als je kijkt naar bovenstaande vragen. Wat zou je in hoofdstuk 1 toevoegen, aanpassen of schrappen?
Noteer hier kort en bondig jouw suggesties.
Hoofdstuk 2 - Wat een nieuwkomersleerling nodig heeft om te leren lezen. Het hoofdstuk is per vraag opgebouwd. We vragen je steeds per vraag feedback te geven.
Na het lezen van vraag 1: Ik begrijp waarom het belangrijk is te weten of een leerling heeft leren lezen.
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 1 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 1 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 1: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 1 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 1 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 1 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 1: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 1: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Na het lezen van vraag 2: Ik begrijp dat leerlingen kennis en leeservaringen meebrengen uit andere geleerde talen.
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 2 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 2 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 2: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 2 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 2 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 2 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 2: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 2: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Na het lezen van vraag 3: Ik begrijp dat het belangrijk is om te weten of een leerling ervaring heeft opgedaan met geschreven taal.
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 3 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 3 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 3: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 3 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 3 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 3 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 3: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 3: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Na het lezen van vraag 4: Ik begrijp dat het belangrijk is dat leerlingen de kernwoorden kennen die de leerling leest (in het Nederlands).
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 4 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 4 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 4: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 4 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 4 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 4 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 4: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 4: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Na het lezen van vraag 5: Ik begrijp dat het belangrijk is dat een leerling betekenis kan geven aan wat hij leest.
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 5 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 5 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 5: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 5 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 5 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 5 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 5: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 5: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Na het lezen van vraag 6: Ik begrijp dat het belangrijk is om te weten hoe het klankbewustzijn van de leerling is ontwikkeld in de thuistaal of in het Nederlands.
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 6 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 6 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 6: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 6 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 6 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 6 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 6: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 6: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Na het lezen van vraag 7: Ik begrijp dat het belangrijk is om te weten welke klanken en letters extra aandacht vragen bij het leren lezen in het Nederlands.
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 7 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 7 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 7: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 7 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 7 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 7 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 7: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 7: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Na het lezen van vraag 8: Ik begrijp dat het belangrijk is om te weten of en wanneer ik moet vertragen wanneer een leerling de Nederlandse klanken nog niet beheert.
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 8 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 8 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 8: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 8 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 8 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 8 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 8: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 8: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Na het lezen van vraag 9: Ik begrijp dat het belangrijk is om te weten welke rol ouders kunnen spelen.
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 9 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 9 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 9: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 9 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 9 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 9 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 9: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 9: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Na het lezen van vraag 10: Ik begrijp dat het belangrijk is dat een leerling blijft lezen in de thuistaal.
*
Ja, de gegeven informatie bij vraag 10 is voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven informatie bij vraag 10 is onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 10: Ik begrijp hoe ik de gegeven toepassingen bij vraag 10 in de praktijk kan toepassen.
*
Ja, de gegeven toepassingen bij vraag 10 zijn voldoende duidelijk.
Nee, de gegeven toepassingen bij vraag 10 zijn onvoldoende duidelijk.
Na het lezen van vraag 10: Dit is een waardevolle vraag.
*
Ja
Nee
Bij vraag 10: aanvullende informatie, suggesties voor toepassingen of herformulering van de vraag:
Hoofdstuk 3 - Aan de slag met aanvankelijk technisch lezen. Het hoofdstuk is per stap van het cyclisch werken opgebouwd. We vragen je steeds per stap feedback te geven.
Na het lezen van stap 1: Is het duidelijk hoe je aan de hand van het in kaart brengen van de beginsituatie komt tot het bepalen van doelen?
*
Ja
Nee
Na het lezen van stap 1: Kun je de toepassing uit 'Hoe pas je dit toe in de praktijk?' uit hoofdstuk 2 gebruiken?
*
Ja
Nee
Na het lezen van stap 1: Noteer in het tekstvak wat je je mist en/of wat je sterk vindt.
Na het lezen van stap 2: Is het duidelijk hoe je aan de hand van de door jou bepaalde doelen (stap 1) komt tot het afstemmen en uitvoeren van het onderwijsaanbod (stap 2)?
*
Ja
Nee
Na het lezen van stap 2: Kun je de toepassing uit 'Hoe pas je dit toe in de praktijk?' uit hoofdstuk 2 gebruiken?
*
Ja
Nee
Na het lezen van stap 2: Wordt voldoende duidelijk hoe je differentieert in les als beginsituaties van de leerlingen verschillen?
*
Ja
Nee
Na het lezen van stap 2: Noteer in het tekstvak wat je je mist en/of wat je sterk vindt.
Bij stap 2: Welke effectieve leesaanpakken zet jij in in jouw klas en welke ga je vaker gebruiken na het lezen van deze handreiking?
Na het lezen van stap 3: Is het duidelijk hoe je stap 3 kunt doorlopen?
*
Ja
Nee
Na het lezen van stap 3: Noteer in het tekstvak wat je je mist en/of wat je sterk vindt.
Na het lezen van stap 4: Is het duidelijk hoe je stap 4 kunt doorlopen?
*
Ja
Nee
Na het lezen van stap 4: Noteer in het tekstvak wat je je mist en/of wat je sterk vindt.
De praktische tool: Het Leeskompas voor nieuwkomers, aanvankelijk technisch lezen groep 5 t/m 8 (9 t/m 12 jaar). Let erop de praktische tool heeft een voor- én een achterkant.
Is het direct duidelijk wat je kunt met de praktische tool?
*
Ja
Nee
Zou je de praktische tool gaan gebruiken in je dagelijkse praktijk?
*
Ja
Nee
Helpt de praktische tool je bij het bepalen van de beginsituatie?
*
Ja
Nee
Helpt de praktische tool bij het bepalen van doelen?
*
Ja
Nee
Helpt de praktische tool bij het kiezen van een passend aanbod?
*
Ja
Nee
Helpt de praktische tool je bij het maken van beredeneerde keuzes?
*
Ja
Nee
Helpt de praktische tool je bij het differentiëren tussen de leerlingen bij het afstemmen en uitvoeren van het onderwijsaanbod?
*
Ja
Nee
De praktische tool helpt mij bij het plannen van de leerstof:
*
Ja, bij het plannen van de korte termijndoelen, bijvoorbeeld bij elke les.
Ja, bij het plannen van de lange termijndoelen, bijvoorbeeld bij een week of bij een blok/thema..
Nee, het helpt mij niet bij het plannen van de leerstof.
Sluit de inhoud van de achterkant van de praktische tool voldoende aan bij de inhoud van hoofdstuk 2 van de handreiking?
*
Ja
Nee
Zijn de concrete aandachtspunten, de vragen op de achterkant en de effectieve leesaanpakken helpend voor je voorbereiding en uitvoering?
*
Ja
Nee
Bij het invulformat van de praktische tool: Heb je deze gebruikt? Wat vulde je in? Wat was handig? Wat mis je?
Afsluitend nog enkele laatste vragen.
Wat spreekt je het meest aan in de handreiking?
*
Wat spreekt je het meest aan bij de praktische tool?
*
Waar kan de inhoud nog scherper, concreter of duidelijker worden gemaakt?
*
Welke twee belangrijkste adviezen wil je meegeven om de handreiking en/of de praktische tool te verbeteren?
*
Zou je deze handreiking en de praktische tool aanbevelen aan een collega die werkt met nieuwkomersleerlingen van 9-12 jaar? Waarom wel of niet?
*
Heb jij nog aanvullende voorstellen voor literatuur?
*
Deel deze pagina