Hoe krijg je zicht op de mondelinge taalontwikkeling van nieuwkomersleerlingen? Die vraag leeft op veel scholen. Spontane taal observeren en vastleggen is waardevol, maar ook tijdrovend. Bovendien ontbreken vaak passende instrumenten om taalontwikkeling eenvoudig en betrouwbaar in kaart te brengen.
Twee recente initiatieven zoeken naar nieuwe mogelijkheden: een verkenning van AI voor de analyse van spontane taal en de ontwikkeling van een woordenschattoets voor nieuwkomers.
Kan AI helpen bij het analyseren van spontane taal?
Drie nieuwkomerscholen uit Friesland en Zeeland legden deze vraag neer bij NOLAI (Nationaal Onderwijslab AI): kan kunstmatige intelligentie helpen bij het analyseren van spontane taal?
Binnen het nieuwkomersonderwijs wordt op verschillende manieren de voortgang van de spraaktaalontwikkeling van leerlingen gemeten en geanalyseerd. Een van de middelen is de spontane taalanalyse (STA), de afname is echter een tijdrovende klus. Voor een beter beeld én om de voortgang te kunnen monitoren zou de analyse vaker uitgevoerd moeten worden, bij voorkeur door de leraar.
Hoe kan AI het inzetten van een spontane taalanalyse (STA) ondersteunen, zowel bij het omzetten van spraak naar tekst als bij de analyse hiervan? Naast de inhoudelijke expertise vanuit de scholen en NoLai wordt er:
- Een EdTech-bedrijf gezocht die mee helpt om een prototype van een educatieve AI-tool te ontwikkelen
- Een wetenschapper gezocht die gespecialiseerd is in meertaligheid en taalverwerving
Reageren kan tot en met 18 november 2026. Meer informatie via deze link.
Een woordenschattoets voor nieuwkomers
Ook de Universiteit Utrecht werkt aan een instrument dat zicht geeft op een belangrijk onderdeel van de mondelinge taalontwikkeling van nieuwkomers: de passieve woordenschat. Samen met nieuwkomersscholen ontwikkelden onderzoekers de woordenschattoets Nederlands voor Alle kinderen: een taaltoets voor nieuwkomers, een methode-onafhankelijke toets voor leerlingen van 6 tot 12 jaar.
Een groot aantal scholen heeft de eerste pilot inmiddels uitgevoerd. Daarmee konden de onderzoekers nagaan of de toets meet wat hij moet meten en of de opbouw in moeilijkheidsgraad van de verschillende toetsversies goed werkt. De eerste resultaten zijn veelbelovend.
Scholen gezocht voor de tweede pilot
Om het instrument verder te verbeteren en meer analysemogelijkheden te ontwikkelen, is nu een tweede ronde dataverzameling nodig. Daarom zoeken de onderzoekers opnieuw scholen met nieuwkomersleerlingen in de instapfase, die willen deelnemen aan de tweede pilotronde. Deze loopt van eind oktober 2026 tot eind januari 2027. Deelnemende scholen ontvangen toegang tot de concepttoetsen, een afnamehandleiding en de resultaten van hun leerlingen.
Wil jouw school bijdragen aan de ontwikkeling van een betrouwbaar en landelijk bruikbaar instrument Nederlands voor Alle kinderen: een taaltoets voor nieuwkomers? Meld je dan aan voor de tweede pilotronde via de LOWAN-helpdesk: helpdesk@lowanpo.nl.
Van woordenschattoetsen tot AI-ondersteunde taalanalyse: samen werken we aan nieuwe manieren om de mondelinge taalontwikkeling van nieuwkomers zichtbaar te maken.
