Welk aanbod sluit aan bij de LOWAN-leerlijnen?

In het onderwijs aan nieuwkomers is iedere leerling uniek. Verschillen in leeftijd, schoolervaring, taalachtergrond en migratieverhaal maken dat geen enkele leerroute hetzelfde verloopt. De LOWAN-leerlijnen bieden hierbij houvast. Ze helpen ons om doelgericht te werken, hoge verwachtingen te behouden en leerlingen zo snel mogelijk te laten aansluiten bij leeftijdsgenoten.

Toch horen we in de praktijk regelmatig de vraag: “Ik heb de leerlijnen, maar hoe vertaal ik die naar mijn dagelijkse aanbod?” In dit artikel bespreken we belangrijke onderdelen voor het versterken van het onderwijsaanbod. We geven praktische voorbeelden en tips.

Versterk het onderwijsaanbod

Houd bij het vormgeven van goed onderwijs aan nieuwkomers rekening met de volgende uitgangspunten:

• Maak van ieder moment een taalleermoment;
• Bied altijd taalsteun; Meer over taalsteun
• Zet de thuistaal bewust in; Leerlijnen en de thuistaal
• Creëer zoveel mogelijk spreekkansen;
• Maak sprongen in de leerstof en volg een methode niet automatisch van A tot Z.

In de taalklas

Cluster leerlingen voor wie vergelijkbare doelen uit de LOWAN-leerlijnen zijn gepland. Je gaat na welke lessen of lesdelen je uit de methodes van je school kunt gebruiken en laat achterwege wat niet van toepassing is. Vul dit aan met passende en betekenisvolle activiteiten. Let op: versterk de lessen met wat hierboven is genoemd en gebruik waar mogelijk concreet materiaal. Zo kun je gerichte instructie geven, waarbij ook aandacht is voor (vak)taal. Tegelijkertijd bereid je leerlingen voor op deelname aan instructies in grotere groepen.

Bijvoorbeeld:
Je bent een leerkracht in de taalklas en je hebt met rekenen je leerlingen op doelniveau geclusterd. Je hebt de volgende doelen samengepakt:

Rekendoelen voor de leerling:

• benoemt en rekent de oppervlakte en omtrek uit
• rekent met het metriek stelsel
• berekent oppervlakte en omtrek

Je houdt tijdens de voorbereiding rekening met uitgangspunten hierboven zoals taalsteun, spreekkansen en het inzetten van de thuistaal en gebruikt de taalsteunplanner rekenen.

Stel dat je met behulp van de planner kiest voor een woordmuur met visuele geheugensteuntjes. Daarna doe je aan de hand van een meetlint en de tafel voor hoe je de omtrek uitrekent, waarbij je jouw denkstappen hardop verwoordt. Je vraagt aan de leerlingen dit ook te doen en laat ze in hun thuistaal overleggen. Vervolgens oefenen de leerlingen met het berekenen van de omtrek op hun eigen niveau. Hiervoor heb je besloten om de te maken opdrachten in het werkboek aan te kruisen en voor de leerlingen die met het digitale rekenprogramma werken de betreffende opdrachten vrij te geven.

Thematisch werken

Deze periode staat het thema ‘water’ schoolbreed centraal en voor jouw groep gaan de komende week de lessen over de waterkringloop.

Taal- en lesdoelen thematisch werken:
Formuleer naast het lesdoel ook een taaldoel en differentieer waar nodig.

• Lesdoel: Aan het einde van de les begrijp je hoe water verdampt en condenseert.
• Taaldoel spreken:
  • Ik kan uitleggen wat er gebeurt bij verdampen en condenseren.
  • Ik kan in mijn thuistaal uitleggen wat er gebeurt bij verdampen en condenseren.
• Taaldoel woordenschat:
  • Ik kan de woorden verdampen, condenseren en waterdamp gebruiken.
  • Ik kan met behulp van visuele ondersteuning verdampen en condenseren benoemen.

Sprongen door de leerstof
Je hebt leerlingen geclusterd die de komende periode werken aan spellingdoelen van midden groep 4 tot eind groep 4. Hiervoor gebruik je de spellingsmethode van de school, maar normaal doe je hier een half jaar over. Je gaat na welke lessen je kunt samenvoegen, bijvoorbeeld omdat ze over dezelfde spellingcategorie gaan.

Leerdoelen spelling voor de leerling:

• kan gesproken verkleinwoorden spellen die eindigen op -je, -tje en -pje
• kan woorden met -ch en -cht spellen
• kan woorden met -uw, -eeuw, -ieuw spellen
• kan woorden spellen met een onbeklemtoonde lettergreep zoals begin en geluk

Je kiest de lessen uit de methode van de categorie ‘woorden met -ch en -cht’. Volgens de methode staan vijf lessen achter elkaar gepland over deze categorie. Je maakt keuzes, bijvoorbeeld:

• een instructie
• oefeningen samen en zelfstandig
• dictee, dat je gezamenlijk controleert

Samenhang
Tijdens de lessen over het thema water komen veel samengestelde woorden voor. Dit sluit aan bij de spellingdoelen die voor een aantal leerlingen zijn gepland. Om de spellinglessen in samenhang te verzorgen geef je instructie over samengestelde woorden en gaan de leerlingen op zoek naar samenstellingen passend binnen het thema. (waterdam, waterkringloop, regenwater, hagelbui, grondwater)

Inclusief in de reguliere groep

Ga na wat een nieuwkomersleerling nodig heeft om aan te sluiten bij het aanbod dat je voor de groep hebt gepland. Loop daarbij de uitgangspunten ‘Versterk het onderwijsaanbod’, boven in dit artikel, na en pas deze waar mogelijk toe. Grote kans dat niet alleen de nieuwkomersleerling, maar ook andere leerlingen hiervan profiteren. Kansen voor iedere klas, goed onderwijs aan nieuwkomers.

Bijvoorbeeld:
Je houdt tijdens de voorbereiding van de taalles rekening met uitgangspunten hierboven zoals taalsteun, spreekkansen en het inzetten van de thuistaal. Vervolgens besluit je om het op deze manier toe te passen. Je kiest voor visuele ondersteuning bij de nieuwe woorden: verdampen en condenseren. Je zorgt voor een coöperatieve werkvorm waarbij de leerlingen in groepjes van 4 worden verdeeld. Er komt een stelling op het bord te staan over verdampen en condenseren. De leerlingen bespreken samen of de stelling juist of onjuist is en bedenken argumenten voor hun antwoord. Ze schrijven hun argumenten op, waarna één leerling het antwoord toelicht. Hierbij laat je de leerlingen gebruikmaken van hun meertaligheid door ze te laten overleggen en/of te schrijven in hun thuistaal. Op het bord staan steunzinnen zodat de leerlingen worden gestimuleerd om een volledig antwoord te formuleren: Dit is onjuist omdat…

Niet alleen de nieuwkomersleerling heeft hier baat bij, maar ook de leerling die een of meerdere van onderstaande onderwijsbehoeften heeft.

• Visuele ondersteuning → behoefte aan concreet en begrijpelijk aanbod.
• Steunzinnen → behoefte aan taalsteun en structuur.
• Thuistaal inzetten → behoefte aan begrip en aansluiting bij voorkennis.
• Coöperatief leren → behoefte aan interactie en leren van anderen.
• Overleg in kleine groepen → behoefte aan veiligheid en spreekdurf.
• Argumenteren bij een stelling → behoefte aan denkondersteuning en diepere begripsvorming.

Webinar

Wil je meer weten over hoe je de LOWAN-leerlijnen vertaalt naar onderwijsaanbod? Meld je dan aan voor het webinar.

Aanmelden webinar

In gesprek: van LOWAN-leerlijn naar aanbod

Verder in gesprek over: van LOWAN-leerlijn naar aanbod? Dat kan, via de blog binnen de community van LOWAN-PO. Of heb je een ander praktisch voorbeeld? Deel deze in de community. Je kunt daar ook je vraag stellen.