Sterker in taal door spel met nieuwkomerskleuters 

Hoe kun je jonge kinderen op een natuurlijke en betekenisvolle manier ondersteunen in hun taalontwikkeling? Op 12 februari 2026 liet Eveline Borgers in het webinar Sterker in taal door spel zien hoe krachtig spel is als bron voor taalontwikkeling. Een aanpak die naadloos aansluit bij de LOWAN-ontwikkellijnen, waarbij een taalrijke speelleeromgeving het uitgangspunt is voor (taal)ontwikkeling van de nieuwkomerskleuter. Het LOWAN-ontwikkelgebied Spel benadrukt dat spel stapsgewijs ontwikkelt. Eveline gaf aan dat nieuwkomerskleuters soms opnieuw een eerdere spelfase doorlopen. 

Veilige speelleeromgeving

Eveline lichtte toe dat kleuters kunnen terugvallen in hun spelfase wanneer zij de Nederlandse taal nog niet voldoende beheersen om volwaardig mee te doen. Ook traumatische ervaringen kunnen ertoe leiden dat kinderen minder initiatief nemen, zich terugtrekken of kiezen voor eenvoudiger spel. Daarom is het belangrijk om een veilige speelomgeving te creëren waarin kinderen op hun eigen tempo kunnen deelnemen. 

Cultuursensitief

Daarbij helpt het om materialen te gebruiken die aansluiten bij de cultuur van de kleuters. Bekende objecten en spelvormen kunnen ervoor zorgen dat kleuters zich gezien en thuis voelen. Tijdens het spel mag de thuistaal gebruikt worden: dit geeft kleuters toegang tot hun eigen fantasiewereld, waardoor ze rijker kunnen spelen en van daaruit ook makkelijker Nederlands kunnen oppakken. 

Taalimpulsen

Eveline gaf praktische voorbeelden van hoe je taalimpulsen kunt geven vóór, tijdens en na het spel, bijvoorbeeld: 

Vóór het spel: materialen klaarleggen die passen bij de spelfase van de kleuter én die aansluiten bij hun culturele achtergrond. Dit helpt kleuters die door taal- of emotionele belasting terugvallen in eenvoudig spel om toch uitgenodigd te worden tot spelen en interactie. 

Tijdens het spel: taal modelleren door ondertitelen, woorden uitbreiden en actief meespelen wanneer dat nodig is. Voor sommige kleuters is, vooral als spel in hun cultuur minder gebruikelijk is, meespelen of werken met een eenvoudig visueel spelscript helpend. Een spelscript geeft structuur: het laat in stappen zien hoe een rollenspel kan verlopen en geeft kleuters houvast. 

Na het spel: kleuters helpen om hun spelervaringen te verwoorden. Een krachtige manier is het spel visualiseren door het te tekenen. De kleuter tekent bijvoorbeeld welke rol het had, wat er gebeurde en welke objecten belangrijk waren. Dit maakt het makkelijker om woorden te koppelen aan hun spelervaringen en het spel uit te breiden, ook wanneer het Nederlands nog beperkt is. 

LOWAN-Ontwikkellijnen 

Door spel bewust in te zetten, ondersteunen leerkrachten niet alleen de taalontwikkeling, maar werken zij ook aan doelen uit de LOWAN‑ontwikkelgebied Spel, zoals: 

Maak bij het spel plek voor de verschillende culturen van de kinderen (materialen uit de thuiscultuur en culturele gewoontes). 

Voor professionals die werken met jonge nieuwkomers bood het webinar veel herkenning. Spel bleek niet alleen een moment van plezier, maar ook een krachtige motor voor herstel, veiligheid, communicatie én taal. 

• Gemist? Bekijk het webinar hier.

• LOWAN-Ontwikkelgebied spel.

• Leren hoe je net als Eveline visuele taalsteun geeft? Meld je aan voor het webinar van Irma Hindriks.