main-logo
Primair onderwijs
Thema pagina

Meertaligheid

Leerlingen komen nieuw naar Nederland, hier gaan ze een nieuwe taal leren. De leerlingen beheersen ook al 1-2 of soms drie talen. Hoe gaan we hier mee om?

Meertaligheid

Na wekenlange quarantaine mogen je leerlingen weer de school in! Dat zullen ze fijn vinden, na al die weken. Wat ze intussen hebben beleefd zal sterk verschillen. Misschien kreeg je al wat kijkjes letterlijk in de keuken, maar misschien zijn je contacten noodgedwongen beperkt geweest. Kinderen zullen hierover willen vertellen. Het basisonderwijs begeleidt kinderen in een zo veel mogelijk ononderbroken ontwikkeling. Dat is nu in de Corona-context een hele uitdaging. Van de ene op de andere dag zijn kinderen thuisgebleven en zagen ze leerkrachten en klasgenootjes vooral via de computer. Nu komen ze terug op school, hoe kan daar zo goed mogelijk worden aangesloten op hun ervaringen en behoeften?

Deze pagina ontwikkelen en vullen we samen met het Lectoreninitiatief Professionalisering Taalonderwijs Nieuwkomers (LPTN).

Aandachtspunten bij terugkomst op school

Praat over ervaringen vanuit de meertalige leefwereld

Bespreek de ervaringen van de kinderen van de afgelopen weken en geef hen de ruimte hun emoties en indrukken ook in hun moedertaal of een andere taal te verwoorden. (Misschien kunnen andere kinderen aansluiten / vertalen?) Wat betekende de wekenlange quarantaine voor hen? Wat was fijn, verrassend, onprettig, spannend? Daarover praten, tekenen enzomeer geeft veel kans om  kinderen zich te laten uiten en daarbij hun taal op het emotionele vlak te ontwikkelen.

Geef positieve aandacht aan meertalige leefwereld

Juist nu is  het  belangrijk positieve aandacht aan meertaligheid te geven, die voor de kinderen zo vanzelfsprekend is. Openheid en interesse in taalgebruik thuis en ervaringen te bespreken met allen; positieve verwelkoming meer talen op school laten zien. Heeft iedereen de gebarentolk aan het werk gezien naast premier Rutte, waarom is dat belangrijk? Hadden er meer tolken kunnen staan?

Toon begrip: weer even wennen aan Nederlands

Kinderen gebruiken verschillende talen voor verschillende functies: thuis over eten en koken praten zal in een andere taal gebeuren dan over geschiedenis lezen en schrijven op school. Ze kunnen misschien niet direct op Nederlandse woorden komen (dat is niet persé taalverlies, maar woorden ophalen uit het geheugen kost net iets meer tijd), en zouden zich beter in een andere taal  kunnen uitdrukken. Geef hen de tijd en de ruimte daarvoor en waardeer alle pogingen zich in welke taal dan ook te uiten.

Aandachtpunten voor thuis

Maar voorlopig gaan  kinderen ook nog maar 2 dagen naar school. Dat betekent dat leerkrachten nog steeds ”afstandsonderwijs” – in welke vorm dan ook – moeten verzorgen en dat de kinderen thuis wat te doen moeten hebben. Dat dit voor meertalige kinderen met ouders die ook nog heel weinig of geen Nederlands spreken, ook activiteiten in de moedertaal kunnen zijn (en ook gewenst zijn), is iets wat we onder de aandacht willen brengen van zowel leerkrachten als directies, inspecties en beleidsmakers. Het is geenszins vanzelfsprekend…

Hoe kunnen ouders ondersteunen?

Voor meertalige kinderen met ouders die een heel beperkte -of geen-  beheersing hebben van het Nederlands, zijn suggesties voor activiteiten in de moedertaal in samenhang met activiteiten in het Nederlands welkom. Suggesties zoals  in Friesland gemaakt in Taaltroost  zijn daarvoor een goed idee en zijn ook al enthousiast ontvangen door een aantal leerkrachten. Ze zouden nog wat meer op migrantenkinderen kunnen worden toegespitst.

Taaltroost

Verbind school en thuis

Geef bij huiswerk gespreksopdrachten, die niet persé in het Nederlands hoeven worden uitgevoerd. Interviewvragen ‘hoe was het vroeger bij jullie …. ‘ die in de thuistaal worden besproken geven op school rijke input in  klassengesprekken via het Nederlands. Vraag ouders en kinderen samen te zoeken naar verhalen, sprookjes, informatie passend  bij de thema’s van de klas.

Werk vanuit meertalige bronnen

Als leerlingen voor thema’s en projecten informatie zoeken, kan dat vanuit meer talen. Dat kan op internet, maar ook in boeken of tijdschriften. Ouders of anderen kunnen daarbij helpen. Lever daarom graag opdrachten ook in vertaling aan wanneer ouders het Nederlands nog weinig machtig zijn. Engels werkt soms al beter dan Nederlands. Of vraag een meertalige om huiswerkinstructies waarbij ouders kunnen helpen in andere talen te vertalen.

Schrijf in meer talen

Tekstjes en verhalen kunnen sterker en rijker worden als kinderen eerst vertellen en van daaruit  in hun moedertaal schrijven. De omzetting naar het Nederlands is een leerrijke stap, daarbij kunnen ze tweetalige woordenlijstjes en uitdrukkingen opschrijven en er verder mee oefenen. Door meertalig te werken kunnen ouders thuis beter helpen en kunnen kinderen op school en thuis laten zien waarmee ze bezig zijn.

Luister en lees in meer talen

Bevorder het lezen in meer talen. Suggereer ouders, verzorgers, oudere broers en zussen elkaar voor te lezen. En kinderen in een groep kunnen dezelfde boeken lezen in uiteenlopende talen en daar dan samen over praten. Hetzelfde geldt (in verschillende talen ondertitelde) filmpjes en videoclips om samen te bekijken.

Meertalig opgroeien: hoe is dat nou eigenlijk?

Wat houdt dit eigenlijk in, meertalig zijn? Ken je dan altijd dezelfde woorden in beide talen? En wat zijn de voor- en nadelen van meertalig opgroeien? Sharon Unsworth en Gerrit Jan Kootstra hebben samen drie animaties gemaakt over meertaligheid. In het onderstaande artikel de wetenschappelijke achtergrond.

Artikel: Meertaligheid in beeld

 

Interessante links

Rutu Foundation: online lezen voor meertalige leerlingen

Praktische tips voor op school en thuis voor meertalige leerlingen.

Rutu Foundation

Taal naar keuze

Via deze website voorbeelden voor het primair onderwijs en trainingen over meertaligheid.

Taal naar keuze

Natuur en techniek meertalig

Een leerplatform voor leerlingen in groep 5-6 met meertalig materiaal rondom natuur en techniek.

3M